Geschiedenis zelfhulp

Zelfhulp is niet nieuw. Altijd al zijn er mensen geweest die elkaar vanuit eigen ervaringen hielpen. Wie kent niet het voorbeeld van (buur)vrouwen die met elkaar ervaringen delen over het opvoeden van kinderen en zo elkaar helpen?

AA – Anonieme Alcoholisten

Voor zover bekend is de oudste vorm van georganiseerde zelfhulp te vinden in de sector van het alcoholisme. Hier wordt de AA bedoeld, de afkorting van Anonieme Alcoholisten. De AA wordt door velen als het klassieke voorbeeld van een zelfhulpgroep gezien. De AA ontstond in 1935 in Akron, Ohio (Verenigde Staten van Amerika) toen Bill W. en dokter Bob, twee aan alcohol verslaafde mannen ontdekten dat zij, door elkaar bij te staan en te bemoedigen, in staat waren de drank te laten staan. Ze besloten die ontdekking niet voor zichzelf te houden en ze begonnen mensen met alcoholproblemen te helpen. Dit werkte en zo is de AA ontstaan. Nagenoeg gelijkertijd Al-Anon, de zelfhulporganisatie van partners en familieleden van mensen met een alcoholprobleem.

Na de Tweede Wereldoorlog kreeg de AA in Nederland grond onder de voeten. AA is nu wereldwijd verspreid. Het gezamenlijk doel van alle mensen bij AA is: stoppen met drinken en het ontwikkelen van een nieuwe manier van leven, zonder drank.

Door bij elkaar in groepen samen te komen, naar elkaar te luisteren, elkaar te zien, elkaar te accepteren, leren zij vooral zichzelf kennen en accepteren. En leren zij ook om een nieuw, ander leven, zonder drank, zonder vluchtmiddelen, te ontwikkelen. Het beginsel van het elkaar versterken door de regelmatige ontmoetingen van de deelnemers, heeft geleid tot een aantal ervaring die zijn samengevat in ‘stappen’ en ‘tradities’.

De AA heeft sindsdien als model gediend voor vele andere zelfhulpgroepen. Ook de AGOG is een zelfhulporganisatie die ontstaan is met de AA als voorbeeld.

Waarom ontstaan zelfhulpgroepen?

Zelfhulp in zelfhulpgroepen is die vorm van hulpverlening die onafhankelijk is van de beroepshulpverlening (ook wel professionele hulpverlening genoemd) en waarbij juist de onderlinge hulp van lotgenoten wordt benadrukt.

In landen waar de beroepshulpverlening relatief weinig ontwikkeld is, ziet men bijvoorbeeld meestal een grote AA beweging. In Nederland is, ondanks het feit dat de beroepshulpverlening vrij uitgebreid is, de zelfhulpbeweging vrij groot. Voor veel verslavingen en voor veel chronische aandoeningen zijn er lotgenootgroepen.

Voor het ontstaan van zelfhulpgroepen hebben onderzoekers verschillende redenen aangevoerd:

  • Groepen kunnen ontstaan omdat in hun ogen de beroepshulpverlening tekort schiet, terwijl deze hulp wel gewenst is. De beroepshulp, vaak medische hulp, wordt als eenzijdig ervaren: er is vaak nauwelijks tijd en aandacht voor de psychosociale aspecten van een ziekte.
  • Groepen kunnen ontstaan doordat er grenzen aan de medische behandelingen zijn. Wanneer mensen met een chronische ziekte of een handicap geconfronteerd worden met de uitspraak ‘dat zij er mee moeten leren leven’, dan kan een lotgenotengroep daarbij vaak veel hulp bieden.
  • Er zijn ook groepen ontstaan doordat de deelnemers menen met hun hulp een gat in de hulpverleningsmarkt te vullen: zij zijn ontstaan omdat ze van mening zijn dat voor hun specifieke problematiek beroepshulpverlening niet goed mogelijk is.
  • Daarnaast zijn er groepen die hun zelfhulp zien als een aanvulling op de beroeps-hulpverlening: zij zijn ontstaan omdat zelfhulp een goede en voldoende hulpbron is. Beroepshulp ontbreekt, maar die is ook niet echt noodzakelijk: mensen kunnen het zelf ook oplossen. Beroepshulpverleners zouden de hulp kunnen bieden, maar dat zou – in de ogen van deze groepen – verspilling van geld en energie betekenen.
  • De AGOG is in de jaren tachtig ontstaan omdat er toen bij de beroepshulpverleners nauwelijks aandacht bestond voor gokverslaving. Dat is inmiddels veranderd. Ondanks de inmiddels bestaande beroepshulpverlening, voorziet de AGOG nog steeds in een hulpbehoefte. De kracht van zelfhulp is namelijk dat de groepsleden het probleem allemaal aan den lijve hebben ervaren; beroepshulpverleners beschikken niet over deze ervaringsdeskundigheid.

De AGOG is van mening dat de hulp die wij bieden in de vorm van zelfhulp en lotgenotencontact een zelfstandige plaats heeft in het geheel van alle vormen van hulpverlening aan gokverslaafden en aan mensen in hun omgeving. Er is daarom op verschillende niveaus – landelijk, regionaal en plaatselijk – sprake van nauwe samenwerking met de beroepshulpverlening.

Geraadpleegde literatuur:

  • Zelfhulp, wat is dat precies? Janine Cosijn, Stichting AGOG Nederland, 1997
  • Handboek Deskundigheidsbevordering. Miriam Fris. Stichting AGOG Nederland, 1995

Vind de AGOG-bijeenkomst bij jou in de buurt:

Voor informatie over de groep in je omgeving kun je onderstaand het AGOG-telefoonnummer bij jou in de buurt vinden. Geen gehoor maar wil je wel direct iemand spreken? Bel: 0900 – 21 777 21 (€ 0,10 per minuut). Of stuur ons jouw bericht via het reactieformulier. Wij nemen dan zo snel mogelijk contact met je op.

Alkmaar (Raymond) 06 391 895 31
Almere (Dick) 06 166 268 78
Amsterdam (Raymond) 06 110 938 96
Arnhem (Feite) 06 191 950 65
Breda (Jac) 06 222 003 15
Den Haag (Chris) 06 142 935 30
Den Haag (Alex) 06 496 413 61
Eindhoven (Rian) 06 187 449 96
Eindhoven (Tom) 06 141 480 26
Enschede (Koen) 06 570 745 40
Groningen (Johan) 06 202 919 30
Haarlem (Wouter) 06 435 600 60
Haarlem (Christiaan) 06 109 371 68
Kerkrade (Lia) 06 270 423 04
Leeuwarden (Johan) 06 202 919 30
Nijmegen (Gert) 06 147 474 75
Oss (Marcel) 06 360 013 04
Rotterdam (Henk) 06 218 851 99
Utrecht (Marco) 06 245 599 34
Venlo (Eric) 06 543 483 74
Zwolle (Johan) 06 271 470 85
Enschede: 06 570 745 40 (Koen)
Zwolle
06 27147085 (Johan)
Venlo
06 54 34 83 74 (Eric)
Utrecht
06 245 599 34 (Marco)
Rotterdam
06 218 851 99 (Henk)
Oss
06 36 00 13 04 (Marcel)
Nijmegen
06 147 474 75 (Gert)
Leeuwarden
06 202 919 30 (Johan)
Kerkrade
06 270 423 04 (Lia)
Haarlem
06 435 600 60 (Wouter) / 06 109 371 68 (Christiaan)
Groningen
06 202 919 30 (Johan)
Eindhoven
06 18744996 (Rian) & 06 141 480 26 (Tom)
Den Haag
06 142 935 30 (Chris) & 06 496 41 361 (Alex)
Breda
06 222 00 315 (Jac)
Arnhem
06 19 19 50 65 (Feite)
Amsterdam
06 110 938 96 (Raymond)
Alkmaar
06 152 275 20 (Raymond)
Almere
06 166 268 78 (Dick)